Kimi küresel ısınmaya verse de Karadeniz Bölgesi’nde var olan aşırı nem yüzünden zaten insan çalışmadan da terler. Denize girseniz de faydası olmaz, denizden çıktığınız anda giysileriniz

Yayla yollarıM. Kemal AYÇİÇEK – 28 Temmuz 2008

Kimi küresel ısınmaya verse de Karadeniz Bölgesi’nde var olan aşırı nem yüzünden zaten insan çalışmadan da terler. Denize girseniz de faydası olmaz, denizden çıktığınız anda giysileriniz yapış yapış olur ve bunalırsınız.Nefes almakta zorlanırsınız yaz mevsiminde. Bunun için bir çok kemençe türküsünde “benim ilacım yayla” diye feveranlar bile vardır. Hal böyle olunca da hafta sonu gelince aracına binen tutar yayla yolunu. Ama bu sadece gezmeyi bilenler için böyledir. Kimileri de hava ne kadar rutubetli olursa olsun, yaylalara gitmeyi ya akıl edemez veya buna fırsatı olmaz veya imkanı da denebilir.

Normalde araçların olmadığı dönemlerde 2 veya 3 gün yürüyüşle gidilebilen yollar, şimdiler de hem yolların bakım ve onarımının daha sık yapılıyor olması, son model araçlarla bile yaylalara günübirlik çıkıp inme fırsatını veriyor. Bu nedenle olacak sadece yaylalarda kalanların değil sahillerden de yayla şenliklerine akın ediliyor.Araklı’da Balahor yaylası şenliğini Araklılı “çebiler şenliği”ne dönüştürseler de aracını alan çıkmış bu şenliklere. Araklı ile Balahor yaylası arasındaki zaman zaman çiselerle ıslanmış yolda, kimi zaman da toz bulutları oluşturarak hınca hınç dolmuş araçlarla Karadeniz insanı yayla şenliklerine taşınıyor.

 

Kimilerine göre kamyonların üzerinde veya kamyonetlerin üzerinde seyahat edilmesi sakıncalı ve tehlikeli bulunsa da bu görüntüler yayla yollarında pek de yadırganmaz. Çünkü, geçmişte de zaten bu kültür, araçların yeni yeni yollara girdiği dönemlerde de kamyonlar köç taşırken aynen bugünkü gibi her yanından salkım saçak insanlar sarkarak yaylalara ulaşım sağlardı. Hem günümüz de yaylalara öylesine talep oluyor ki, insanlar binecek araç sıkıntısı bile yaşayabiliyor. Bu nedenle de kamyon kasalarından sarkan insanlar, genellikle kendine son derece güvenen gençlerden oluşuyor.Araçların içinde olanlar belki şarkı veya türküyü sadece otolardaki cihazlardan dinleyerek yolculuklarının tadını çıkarırken araçların üzerindekiler, şarkı veya türküleri kendileri çağırır üstelik çevrenin rahatsızlığı gibi bir tepkiyle de karşılaşmadan belki sevdalarını dillendirir, coşkularını dağlarda yaşar, bundan mutluluk elde ederler. Belki de bir sevdiği var ve sevdiğine olan aşkını bu yayla yolarlında ilk kez dünyaya haykırır gençler. “yayla yolları taşli , geliyor güzel başli, ne oldi sana yavrim, dayman gözlerun yaşlı” vs. gibi.Düşünsenize kentlerde yaşayan ama içinden geldiği gibi bağırıp yüksek sesle şarkı söylemek isteyen insanların böyle bir özgürlüğü var mı? Bunu yaparsanız çevre tepkisi anında sizi bastırır, içinize ittirir ve de susarsınız. Deşarj olmak isteseniz de buna imkan bulamazsınız ama ya yayla yolları.. İşte yayla yolları tamda bu boşalımın veya ses tellerini açmanın veya belki horonlara yolda hazırlığın bir ön antremanı sayılır.

 

Yayla yolları bu anlamda özgürce sizi kucaklar ve sesinizin güzelliğine bakılmaksızın da söylediğiniz şarkı da türkü de yollar boyunca yerini bulur. Yanınızda varsa birileri, zaten sizinle ya birlikte şarkıya eşlik eder veya siz bitirince o başlar söyleme, bu bir ahenk içinde yolculuğunuzun sonuna varıncaya kadar sürer tabi sesiniz kısılmazsa.

 

Aracı kulanan her kim olursa olsun zaten yayla yollarında yavaşca yol alır ve üzerinde taşıdığı insanların sorumluluğunun bilincindedir. Ama tüm bunlara rağmez zaman zaman olumsuzluklar olmaz değil elbette kazalar olabilir ve bunlarda da aracın üzerinde ya da içinde olunmasının tehlike boyutu olarak birbirinden pek farkı olmaz hatta böyle yollarda araçlar zaten ağır seyrettiği için aracın üzerinde bulunanlar her hangi bir tehlike anında da kendilerini rahatlıkla kurtarabilirler. Bunları yazarken bir özendirme değil ama bu tarz görüntüleri yadırgayanların olaya farklı şekilde bakabilmesini sağlamak için anlatıyorum. Bunları biz yaşadık, yaşıyoruz. Ama bu tarz yolculuklar, aşırı süratlerin yapıldığı devlet karayollarında elbette mazur görülemez. Ama Yayla yollarımız bu tarz seyahatlere yer yer izin verir.Fotoğrafları, yapım çalışmaları yıllardır devam eden ve ne hikmetse bir türlü de bitirilemeyen Araklı-Bayburt yolunda salmankas dağının iniş ve çıkışında, Hacıveli ve Balahor yaylası ve Esertaş’ta çektim. Yayla yollarının nasıl şenlendiğini sanırım fotoğraflar zaten anlatıyor onun için de bir şeyler söylemeye gerek kalmıyor. İsterseniz siz de bu insanlar gibi yayla yollarında toz bulutları arasında yolculuk yapabilir ve yaşadığınızın farkına varabilirsiniz..

RİZE YAYLA ŞENLİKLERİ TAKVİMİ

Rize’nin güneyindeki Kaçkar Dağları ile yüksek dağların eteklerinde birbiriyle bağlantılı birçok güzel yayla vardır. Bütün bu yaylalar yaz mevsiminde insanlarla dolup taşar. Olağanüstü güzellikteki bu yaylaların hemen hepsinde ot biçme şenlikleri yapılmaktadır. Bu şenliklere katılmak mümkün olduğu gibi yayla eteklerindeki yamaçlarda rehberlerle birlikte doğa yürüyüşü yapma imkanı da bulunmaktadır.

TURİZM AKTİVİTELERİ

Kültür Turizmi Turizm Merkezleri Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgeleri Yayla Turizmi Akarsu Turizmi Göller Termal Turizm Bitki İnceleme Yaban Hayatı Dağ ve Doğa Yürüyüşü Motosiklet ve Bisiklet Turizmi Kamp ve Karavan Turizmi Sportif Olta Balıkçılığı Atlı Doğa Yürüyüşü Şelaleler

       Ayder Yaylası

Pokut, Sal, Hazindağ Yaylaları

Aşağı ve Yukarı Kavron Yaylaları

Anzer (Ballıköy) Yaylası

İkizdere Çağırankaya Yaylası

Elevit ve Palovit Yaylaları

YAPMADAN DÖNME

• Yaylalara çıkmadan,
• Ayder’de kaplıcaya gitmeden,
• 16. yüzyıl İslam Paşa Camii ile Ceneviz kalesinin kalıntılarını görmeden,
• Yörede eski bir gelenek olan ve özellikle Ardeşen İlçesinde yapılan Atmaca avcılığını izlemeden,
• Anzer Balını tatmadan, dönme

Ayder Termal Turizm Merkezi

Ayder Termal Turizm Merkezi Rize İline 87 km, bağlı bulunduğu Çamlıhemşin ilçesine 16 km mesafede yer almaktadır. Ayder Termal Kaplıca Bakanlar Kurulu Kararı ile Turizm Merkezi ilan edilmiş, 19.04.1987 tarih ve 19426 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Turizm İşletme Belgeli Termal Tesisin mülkiyeti İl Özel İdare Genel Sekreterliğine ait olup, 01.01.2003 tarihinden 01.01.2013 tarihine kadar işletilmesi yapılmak kaydıyla Ayder Turizm Anonim Şirketine kiralanmış olup; 25 kişilik 2 adet havuz, 8 adet özel oda ve sıra banyoları ile 12 ay hizmet vermektedir. Tesisin toplam kapasitesi günlük 300 kişidir.

Kaplıcanın, 46 C sıcaklıktaki renksiz, kokusuz, berrak suyu (PH Değeri 8, Sodyum, Sülfat, Kükürtlü ve Radyoaktif bileşim) inflaboratuvar romatizmal hastalıkların kronik dönemlerinde; kronik bel ağrısı, osteoartrit gibi eklem hastalıkları, miozit tendinit travma, yumuşak doku hastalıkları, ortopedik operasyonlar, beyin ve sinir cerrahi sonrası gibi uzun süreli hareketsiz kalma durumlarında mobilizasyon çalışmalarında, rehabilitasyon amacıyla stres bozukluklarında ve spor yaralanmalarında ayrıca kalp ve kan dolaşımı, solunum yolları rahatsızlıklarında tamamlayıcı tedavi unsuru olarak kullanılabilir niteliktedir.

Rize İl Merkezine 54 km mesafede bulunan, İkizdere İlçesinin 35 km güney batısında, 2200-2300 m. yükseklikte yer alan ve tasarrufu devlete ait olan Anzer Turizm Merkezi, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 6, 7, 8 maddeleri ile 3194 sayılı İmar kanunun 1, 2, 4, 7 ve 11. maddeleri yasal dayanak yapılarak kullanma ve yararlanma hakkı, üzerinde ikamet edenlerin tasarrufuna bırakılmıştır. Doğallığını korumak şartıyla vatandaşların kullanımına izin verilmektedir.

Anzer 1991 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile Turizm Merkezi ilan edilmiştir. Anzer Turizm Merkezi yaylaların doğal güzelliği, otantik özellikleri, zengin flora ve faunasıyla görülmeye değer bölgelerdendir.

Bölgede üretimi yapılan renksiz, kokusuz ve kristalleşme özelliği bulunan bir polen grubuna dahil Anzer Balının, insan sağlığı açısından (kanser, iltihaplı hastalıklar, eklem ağrıları ve verem gibi) birçok hastalıkta şifa verdiği bilim çevrelerince tespit edilmiştir.

Anzer Yaylası alternatif turizm çeşitlerinden trekking, yamaç paraşütü ve zirve tırmanışları için elverişlidir. Anzer Yaylası bir taraftan Çoruh Nehri ve Bayburt İline, diğer taraftan, Uzungöl Turizm Merkezine ulaşım olanağı sağlaması nedeniyle ayrıca bir önem taşımaktadır

 Çayeli-Kuspa Turizm Merkezi

Rize İl Merkezinin 19 km. doğusunda, sahil şeridinde yer alan Çayeli İlçesi 20.11.2006 tarih ve 11264 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile turizm merkezi ilan edilerek, 08.12.2006 tarih ve 26370 sayılı resmi gazetede yayınlanmıştır.

İlçe merkezine yaklaşık 7 km mesafede bulunan Kuspa, deniz manzaralı oldukça geniş ve düz bir alana sahiptir. Ayrıca ilçede bulunan Ağaran ve Çataldere Şelaleleri gerek yükseklikleri, gerekse ilkbaharda suların kabarmasıyla oluşturdukları görünümle doğa harikası haline gelmektedirler.

İlçeye 6 km. uzaklıkta bulunan Musa Dağı ve Melipos Tepeleri mesire yeri olarak kullanılmaktadır. Tahpur yaylasından Verçenik Tepesini ve Kaçkarları seyretmek mümkündür.

KÜLTÜREL DETAYLAR

Halk Edebiyatı El Sanatları Halk Müziği ve Halk Dansları Giyim-Kuşam (Geleneksel Kıyafetler) Gelenek-Görenek ve İnançlar Halk Mutfağı Halk Hekimliği

Yerel Etkinlikler

ETKİNLİĞİN ADI	TARİHİ	DÜZENLEYEN
Çamlıhemşin Ayder Şenlikleri	Haziran’ın 1.Haftası	Çamlıhemşin Kaymakamlığı ve Çamlıhemşin Belediyesi
İkizdere Dağ Horozu Şenlikleri	Haziran’ın 4.Haftası	İkizdere Kaymakamlığı
Fındıklı Festivali	Temmuz’un 2. Haftası	Fındıklı Belediye Başkanlığı
Hemşin Şenlikleri	Temmuz’un 2. Haftası	Hemşin Belediyesi
Rize Dağcılık ve Turizm Şenliği	Temmuz’un 2 Haftası	İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Kaçkar Dağcılık Kulübü
Ardeşen Küçük Yayla Kültür Şenlikleri	Temmuz’un 2. Haftası	Küçük Yayla Tanıtma Derneği
Kuspa ve Palovit Yayla Şenlikleri	Temmuz’un 4. Haftası	Çayeli Belediye Başkanlığı
Rize Çay ve Turizm Festivali	Temmuz’un 4. Haftası	Rize Valiliği ve Rize Belediye Başkanlığı
Anzer Bal ve Yayla Şenlikleri	4 - 5 Ağustos	Anzer Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği
Güneyce Varda Şenlikleri	Ağustos’un 1. Haftası	Varda Yayla Birliği ve Güneyceliler Vakfı
Ardeşen Yeniyol (Oce) Şenliği	Ağustos’un 1. Haftası	Ardeşen Kaymakamlığı ve Ardeşen Belediye Başkanlığı
İkizdere- Çağrankaya Yayla Şenlikleri	Ağustos’un 2. Haftası	İkizdere Belediye Başkanlığı
Büyük Han Düzü Yayla Şenlikleri	Ağustos’un 2. Haftası	Güneysu Kaymakamlığı ve Güneysu Belediye Başkanlığı
Ardeşen Atmaca 53 Festivali	Ağustos’un 2. Haftası	Ardeşen Kaymakamlığı ve Ardeşen Belediye Başkanlığı
Ekşioğlu Vakfı Yayla Şenlikleri	Ağustos’un 3. Haftası	Ekşioğlu Vakfı
Kaçkar Altıparmak Yayla Şenlikleri	Ağustos ‘un 3 Haftası	Kaçkar Altıparmak  Kültür ve Dayanışma Derneği
Ardeşen Golazena Kültür Şenliği	Ağustos’un 3. Haftası	KALDER Derneği Başkanlığı
Ardeşen Sırt Yayla Kültür Şenlikleri	Ağustos’un 3. Haftası	Yukarı Durak Köyü Kaçkar Yaylaları Turizm Derneği
Demirkapı Köyü Yayla Şenlikleri	Ağustos’un 3. Haftası	İkizdere Belediye Başkanlığı
Melyatderesi Şenlikleri	Ağustos’un 3.Haftası	Melyatderesi Sos. Day. ve Yard. Der.
Dünya Rizeliler Günü	Ağustos’un 4. Haftası	Rize Valiliği
Not : Festival tarihleri hava koşullarına göre değişebilir.

(Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı web sitesi) www.karadenizolay.com da ayrıntılı bölge haberlerini bulabilirsiniz

En önemli etkinlik Belediyesinin öncülüğünde Bayburt Uluslar arası Dede Korkut Kültür ve Sanat Şenlikleridir . Her yıl Temmuz ayının ikinci haftası yapılan Dedekorkut Kültür ve sanat Festivali, bir çok sanatçinin katılımıyla da bir nevi Bayburtluların ve bölge halkının buluştuğu bir büyük şölendir.

 BAYBURT Turizm ve Kültür festivali

 Bayburt, Karadeniz bölgesi illerimizden biridir ancak iklim ve coğrafi konumu şartları gereği pek de Karadeniz’de olduğu gibi yayla şenlikleri geleneği sınırlıdır .

 En önemli etkinlik Belediye’nin öncülüğünde  Bayburt Uluslar arası Dede Korkut Kültür ve Sanat Şenlikleridir . Her yıl Temmuz ayının ikinci haftası yapılan Dedekorkut  Kültür ve sanat Festivali, bir çok sanatçinin katılımıyla da bir nevi Bayburtluların  ve bölge halkının buluştuğu bir büyük şölendir.

Sultan Murat Yaylası aslında Bayburt iline bağlı olmasına karşın, yapılan şehitleri anma günü daha çok yaylanın kullanımını elinde bulunduran OF, Çaykara ve Dernekpazarı yörelerinden katılan vatandaşlarca sahiplenilir.

Mayıs ayının 19’unda başlayıp Haziran’ın ilk haftasına kadar Bayburt’un Kırkpınar köyünde pınarlarda ıslatılarak ağrılı hastalara iyi geldiği ifade edilen yılanlı tedavi de son yıllarda Bayburt’un bir şenliğine dönüştüyor.

 M.Ö.3000 yıllarına kadar uzanan bir yerleşim merkezidir. Tarihte daima mücadele edilen topraklar üzerinde bulunması nedeniyle her dönemde askeri ve kültürel açıdan önemli bir merkez olma özelliğini korumuştur. Bayburt’un Tarihi ipek yolu üzerinde yer alması Trabzon-Tebriz arasında seyahat edenlerin özellikle Venedik ve Ceneviz kervanlarının emniyetli konaklama ihtiyaçlarına cevap vermiş ve birçok banlı ve doğulu seyyahın uğrak yeri olmasını sağlamıştır. Bu seyyahlardan Xenophon, Marco Polo, W.Hof Meister, İbni BaUıta ve Evliya Çelebi; gezi notlarında Bayburt’tan bahsetmişler, kentin o günkü durumunu ve geçirdiği talihsizlikleri günümüze kadar ulaşmamışlardır. İlk çağlardan bu yana Bayburt ve çevresi mimari alanda pek çok etkinliklere sahne olmuş. Başta kale olmak üzere, camiiler, medreseler, hamamlar, bedestenler, hanlar, türbeler ve köprüler inşa edilerek halkın hizmetine sunulmuştur. Ancak bu eserlerin bir çoğu ilin geçirdiği istila ve tahribatlar sonucu günümüze kadar ulaşmamışlardır.

Tarihi ve kültürel eserleri yanında ilimiz; yayla, kış sporları, rafting ve diğer turizm aktiviteleri açısından ideal özellikler arz etmektedir. Şöyle ki; ülkemizde turizm açısından yeni alternatif bölge olarak görülen Karadeniz Bölgesinin, iç kesimlerinde yer alan İlimiz kıyı şeridinin bunaltıcı sıcak yaz aylarında tertemiz doğal çevresi, renk renk çiçeklerin açtığı, billur gibi suların aktığı yaylaları ile, planlama çalışmaları bitirilip yatırımların başlatıldığı Kop Dağı Kayak ve Kış Sporları Merkezi, doğal kayak pistleri ve geçici olarak kurulan baby liftlerle birer cazibe merkezi olma özelliklerini taşımaktadırlar.

Dünyanın Rafting ve kano sporları açısından sayılı merkezlerden biri olan Çoruh Nehri de, İlimize ayrı bir renk katmaktadır. Bayburt’un mahalli el sanatlarından olan İhram, Kilim ile bunlardan yapılan çeşitli turistik eşyalar ilimiz açısından ayrı bir değer taşımaktadır. İlde yıllardan beri yürütülen ata yadigarı “Cirit” oyunlarımız, Manda ve Boğa güreşleri ile zengin Folklorik değerlerimizden halk oyunlarımız birer ilgi odağıdır. İlki 1995 yılında başlatılan ve her yıl Temmuz ayının üçüncü haftasında düzenlenen “Bayburt Dede Korkut Kültür-Sanat Şöleni” turizm açısından ilimize büyük bir canlılık getirmekte ve kültürel ilişkilerin güçlenmesine vesile olmaktadır.

Yeni illerimizden biri olan Bayburt Karadeniz bölgesini Doğu Anadolu ‘ya bağlayan transit yol üzerinde bulunması nedeniyle dün olduğu gibi bu günde önemini devam ettirmekte olup, yakın bir gelecekte Türk Turizmi içersinde hakkı olan gerçek yerini alacaktır

 BAYBURT TARİHİ

 Mevcut kaynaklara göre Bayburt Şehrinin tarihi M.Ö. 3000’ li yıllara kadar uzanmaktadır.

 Şehir Azziler tarafından kurulmuştur. Bayburt M.Ö. 770-665 yılları arasında Kimmer ve İskitlerin akınlarına uğramıştır. Daha sonra bölgeye Haldiler hakim olmuştur. Kısa bir süre Med’lerin eline geçen bölge daha sonra Pers hakimiyetine girmiştir.

  Xenophan, Anabasis adlı eserinde Bayburt’tan büyük, kalabalık ve zengin bir şehir olarak bahsetmektedir. O zamanki adı Gymnias olan Bayburt bir İskit şehridir. İskitler bizim saka olarak tanımladığımız Türklerdir. Bayburt yaklaşık olarak 5000 yıllık bir Türk şehridir.

 M.Ö.2 Y.Y. dan itibaren Pontus krallığına bağlı olan Bayburt M.Ö. 40’lı yıllarda Roma hakimiyetine girmiştir. Urartular tarafından yapılan Bayburt Kalesi Roma İmparatoru Justinianus döneminde onarım görmüştür. M.S. 705 yılında Emevilerin eline geçen Bayburt 715 yılında Bizanslılar tarafından geri alınmıştır. 850 yılından sonra Türklerle Bizanslılar arasında sürekli savaşlara sahne olan Bayburt, artık Müslüman Türklerin yerleşmeye başladıkları bir yer olmuştur.1048 yılına gelindiğinde bölge artık yoğun Türk nüfusuyla meskundur. 1054 yılında Bayburt Selçuklular tarafından fethedilmiştir. 1081 yılında Bayburt Selçuklu Devletine bağlı olan Saltuk oğullarının ve ardından Mengücek oğullarının egemenliğine girmiştir. Daha sonra Danişmentlilerin , ondan sonra da Bizanslıların eline geçen Bayburt’u Trabzon Valisi Teodor Gabras geri alarak kendi egemenliğini ilan etmiştir. Bayburt Moğol istilasıyla büyük bir yıkıma uğramıştır. 60.000 kadar Türkmen kitlesinin yerleştiği Bayburt Bölgesinden , 1000 kadar Türkmen bölgeye zarar veriyor gerekçesiyle Denizli taraflarına gönderilmişlerdir. Anadolu Selçuklu Sultanı Süleyman Şah’ ın kardeşi Mugusiddin Tuğrul Şah 1200 – 1230 yılları arasında Bayburt kalesini yeniden yaptırırcasına tahkim ettirmiştir.

 Bayburt Kalesine Çin-ü Maçün kalesi de denilmektedir. Bunun sebebi kalenin Batı ve Güney dış yüzeylerinde tezyinat olarak mor firüze çinilerin kullanılmış olmasıdır.

 Bayburt 14. Y.Y. da Akkoyunlu Devletinin kuruluş ve tarih sahnesine çıkış yeri olmuştur. Akkoyunlu İdaresi 17 Ekim 1514’ te Yavuz Sultan Selim’ in veziri Bıyıklı Mehmet paşa’nın Bayburt’ un fethiyle görevlendirilmesine ve fethin gerçekleşmesine kadar sürmüştür. Fetihten sonra Osmanlılarca Sancak Merkezi yapılmış Erzurum, Tekman ve İspir Bayburt’a bağlanmıştır.Bayburt’ ziyaret eden Evliya Çelebi Fatih’in 3000 Tireliyi Bayburt’ta iskana mecbur ettiğini yazmaktadır.

 1828 yılında Ruslarca işgal edilen Bayburt Serasker Osman Paşanın topladığı kuvvetlerle Rusları Aydıntepe’ de büyük bir bozguna uğratmıştır. Ancak daha sonra takviye kuvvetlerle geri dönen Ruslar , Serasker Osman Paşayı Kelkite kadar geri çekilmek zorunda bırakmışlardır. Ruslar Aydıntepe’ de yenilmenin etkisiyle Bayburt’u yakıp yıkmışlardır. Fransız gezgin Texie Rusların bu tahribatını anlatmaktadır. Bu işgalin acısı Bayburt’lu Zihni’ nin ünlü koşmasında dile getirilmektedir.

Vardım ki yurdumdan ayağ göçürmüş,

Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı,

Camlar sikeşt olmuş, meyler dökülmüş,

Sakiler meclisten çekmiş ayağı.

  Rus işgali Ekim 1829 yılına kadar devam etmiştir. Kale içindeki mahalle bir daha onarılamayacak ve içinde yaşanamayacak şekilde tahrip edilmiştir. 1. dünya savaşında Rus kuvvetleri 2 Mart 1916 tarihinde Kop’ a varmışlar, burada Türk Askeri ve Bayburt halkı büyük bir direnme göstermiş ve bu savunma tarihe “2.Plevne Savunması” olarak geçmiştir.

  16 Temmuz 1916 da Bayburt’a giren Rus Kuvvetleri ve onların işbirlikçisi Ermeniler halka pek çok zulüm yapmışlardır. Ermeniler 1918 yılının Şubat ayında yüzlerce Bayburtluyu Taş mağazalara doldurmuşlar ve diri , diri yakmışlardır. Bayburt bu işgalden 21 Şubat 1918 tarihinde kurtulmuştur. Bu işgal esnasında muhacir olarak Anadolu’nun iç kesimlerine giden Bayburtlular kurtuluşla birlikte yurtlarına geri dönmüşlerdir.

 Çorumdan dönenler Çorumda gördükleri Saat Kulesinin bir örneğini de Bayburt’ta yaparak Türkiye Cumhuriyetinin 1. kuruluş yıl dönümü olan 29 Ekim 1924 yılında hizmete sokmuşlardır. 1927’ ye kadar Erzurum’ a bağlı olan Bayburt bu tarihte Gümüşhane’ye bağlandı. 21.06.1989 tarihinden itibaren 3578 sayılı yasa ile il statüsüne kavuştu.  

 BAYBURT ADININ KAYNAĞI

 Şehrin bu gün bilinen isminin Ortaçağ Ermeni kaynaklarında; Payberd, Bizans kaynaklarında ; Payper , Baberd, Paypert. XXII. Yüzyıl sonlarında bu bölgeden geçen Marko Polo’ nun seyahâtname’ sinde ; Painpurth, Baiburt. Arap kaynaklarında ; Bâbirt, II. Mesud adına 1291’ de basılan bir parada Baypırt. Akkoyunlu tarihinden bahseden çağdaş eserlerde Pâpirt şeklinde geçen kelimenin son hecesi Berd’ in “yüksek kale” anlamına geldiği bilinmekteyse de ilk hecesine bir mana verilememektedir. 1647 yılında şehri ziyaret eden Evliya Çelebi Bayburt adının zengin manasına gelen “Bay” belde manasına gelen “yurt” gibi iki kelime ile izah eder. Osmanlı dönemine ait kaynaklar ise ismi bu günkü söylenişine uygun olarak Bayburt şeklinde kaydederler.

Selim CİHANOĞLU

Anadolu’nun kuzeydoğusunda sarp dağları, dik yamaçları, derin vadileri ve her mevsim yeşil bitki örtüsüyle güzel bir bölge uzanır. Ordu, Giresun, Trabzon, Rize Bayburt, Gümüşhane ve Artvin illerinin oluşturduğu bu bölge “DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ”dir.

Köyler sahilden başlayarak 1600 m.lere kadar konumlanmıştır. 1500-2000 m. arasında mazi, mezra (mezere)

Yerleşimleri görülür. Bilindiği gibi mezra, yaylaya çıkmadan önce ve yayladan köye inmeden önce bir süre kalınan yerleşim yerleridir. 1800-2800 m. arasında ise yayla yerleşimleri yer alır.

Yayla eteklerinden başlayıp sahilde sonlanan ırmaklar aynı zamanda birer yerleşim ve kültür havzalarıdır. Bu büyük havzalara örnek Ordu/Melet Çayı; Giresin/Aksu, Harşit, Yağlıdere; Trabzon/Ağasar, Değirmendere, Karadere ve Solaklı deresi; Rize/İkizdere, Büyükdere ve Fırtına deresi sayılabilir.

Doğu Karadeniz Bölgesindeki yerleşim ile Anadolu köyleri arasındaki yerleşim özellikleri oldukça farklıdır. Dağınık yerleşimin en uç örneklerini köylerde görmek mümkündür. Evler arası uzaklık 2-20 dakika arasında (yürüyerek) değişir.

Doğu Karadeniz’i ilginç ve çekici kılan, görülmeye değer el değmemiş bu yer şekilleridir.

Doğu Karadeniz iklimi denizin etkisiyle ılıman ve nemli özellik taşır. Buna Karadeniz iklimi de denir. Genel olarak yazları orta sıcaklıkta, kışları ve her mevsim yağışlı geçer.

Bilindiği üzere, bir toplumun üzerinde yaşadığı doğal ortam, o toplum insanının kültür yapısını önemli ölçüde etkiler. Dağlık yörelerde yetişen insanlar, ortama uyum sağlamak için daha çevik, cesur ve girişken olur. Bu güç, sert doğa koşulları ve iklim tipi onları daha çok çalışmaya, çabaya iter.

Yörede tarıma elverişli ekilebilen alan çok azdır. Bu nedenle Karadeniz insanı için toprak çok değerlidir. Topraktan sonuna dek yararlanmak için olağanüstü gayret sarf edilir. Yöre insanı için bu mücadele kaçınılmazdır.

Doğu Karadeniz Bölgesi, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Toroslar gibi yaylacılık geleneğinin sürdürüldüğü bölgelerden biridir. Doğu Karadeniz Bölgesinde yaylaya çıkmak, yılın belli aylarında ve günlerinde geçmişi kesin olarak bilinmeyen, ama zamanı geldiğinde mutlaka yapılması gereken törenlerden biri olmuştur. Bölgede kırk-elli kadar yayla ve yüzlerce oba olduğu söylenebilir. Her yaylanın ve obanın kendi özgü değişik özellikleri vardır.

Yaylalar, dağlık ve yüksek rakımlı bölgelerde yer alan belirgin düzlükler, ağaçsız alanlardır. Anadolu’da görülen yaylacılık geleneği hayvancılıkla birlikte anılır. Bu yüzden hayvancılığın geçim kaynağı olduğu yörelerde yaylacılık geleneği görülmektedir.

Yaylada yaşayan insanlara, kıyı kesimde yaşayan insanların yaşam tarzlarında farklılıklar görülür. Bugün bilinen türküler, oyunlar, oyun havaları ve kıyafetlerin büyük çoğunluğu buralarda yaşayan ve bu geleneği halen sürdüren yöre insanına aittir diyebiliriz.

Bazı yaylalar ağaç sınırı içinde yer alırken., bir çoğu da çayır ve meralardan oluşan ağaçsız

Yerlerdir. Bunun nedeni hem yol hem yakacak hem de büyük baş hayvanların beslenme zorunluluklarından kaynaklanmaktadır.

Yayla folkloru, Doğu Karadeniz kültüründe yaylacılık ve yayla gelenekleri ayrı konular olarak incelenebilir. Yaylacılık ve yayla geleneğinin incelediğinde; “Yayla Ekonomisi”, “Yayla Mimarisi”, “Yayla Yemekleri”, “El Sanatları”, “Halk Edebiyatı” ve “Yayla Şenlikleri” konu başlıkları ön plana çıkar.

Yayla ekonomisi, hak biliminin maddi unsurları arasında getirilir. Yayla süresi boyunca süt ürünleri üretilir. En çok peynir çeşitleri ve yan ürün olarak da tereyağı üretilir. Bu ürünlerin fazlası köy ve kasabalara gönderilerek satılırken, süzme, yoğurt, kaymak ve ayran gibi ürünler de yaylada günlük ihtiyacı karşılamak için üretilir.

Yayla mimarisi, yaylanın geçici süreli olmasından kaynaklanan ve üretime dönük oluşundan dolayı oldukça sade yapılar göze çarpar. Tek odalı evlerin yanı sıra yemeğin pişirildiği “aş hane”, yapılan süt ürünlerinin saklandığı “kiler ve sütlük” ve yatak odasından oluşmuş üç bölmeli yayla evleri bulunmaktadır.

Yöre yemekleri deyince insanların aklına gelen dört kelime vardır. “Et yiyip su içmek”. Yöre insanı balıktan çok et yemeyi sevmektedir. Etin en tazesi ve güvenilir olanı ise yaylada bulunmaktadır. Meşhur olan sarımsaklı köfteyi de unutmamak gerekir. Son zamanlarda yayla sularında yetiştirilen ve yöreye özgü tereyağı ile kızartılan alabalıklar yöre insanının çıkması için ayrı bir alternatif oluşmuştur. Şehir halkı alabalık yemeye yaylarda bulunan bu tesislere günübirlik gider olmuşlardır. Örnek. Uzun göl gibi.

Diğer yönden süt, peynir ve tereyağına bağlı yemeklerin de taze ve doğalı yine bulunur.

Geleneksel yayla yemekleri tüm Doğu Karadeniz yöresinde ufak tefek isim değişiklikleriyle aynıdır. (Örnek: Kaymak, Kaz kaldıran, Muhlama gibi.)

Yöredeki kadın giyimi tüm özellikleriyle günümüze kadar gelmiş ve halen yaylaya çıkan yöre insanı tarafından kullanılmaktadır. Bu konuda özellikle Kültür Bakanlığımızdan belli köylerin koruma altına alınmasını öneriyorum. (Rize’de Çamlıhemşin, Artvin’de Şavşat ve Trabzon’da Düzköy, Akçaabat ve özellikle Şalpazarı ve çevresi)

El sanatları arasında sadece dokuma türü yaylada üretilir. 10-15 dakikada kurulup kaldırılan basit az parçalı tezgahlar kullanılır. Üretilen ürünler; kolon, kaytan, dırmaç, beşik bağı, kilim, çanta, heybe, peştamal ve yün çorapları sayabiliriz.

Yayla şenlikleri, yörede iç turizmin en önemli unsurunu taşır. Toplu olarak gösterişli ve törensel birlikteliğin sağlandığı, dayanışmanın vurgulandığı ve uçsuz bucaksız düzlüklerde yılda bir kez yapılan geleneksel eğlencelerdir. Toplu olarak oynanan horanlar, söylenen türküler, çalınan davullar-zurnalar, kemençeler ve tulum-zurnalar bu eğlencelerin vazgeçilmesi mümkün olmayan unsurlarıdır. Bu eğlenceler “dernek” ve “vartivor” adıyla bilinir.

Sıcaklığın ve rutubetin fazlalığı nedeniyle çok sıkıcı ve bunaltıcı olan havadan kaçmak, yaylaya çıkmak için ana amaçtır.

Arazinin doğal yapısı gereği ve çarpık yerleşim nedeniyle il ve ilçelerde piknik yapacak alanların bulunmaması zorluğu, toplu olarak gösterişli ve törensel birlikteliği ve dayanışmayı sağlamak için de yaylaya çıkarlar.

Yukarıda bahsedildiği gibi yüksek köylerde yaşayan ve hayvancılıkla geçimini sağlayan halk ise yaylaya, yaylanın otlaklarından yararlanmak ve ürettikleri süt ürünlerini ve el işlerini yayla pazarında satmak için çıkarlar.

Her ne kadar büyük sakıncaları var ise de yaylaya mermi atmaya gelenlerin sayısı az değildir.

Tabi ki eşsiz doğa güzelliklerini fotoğraflamaya ve seyretmeye gelenlerde vardır. (Sisin çöküş-Kalkışı, ot biçen insanların, hayvan otlatan çocukların doğayla olan mücadelesi görülmeye değerdir.)

Doğu Karadeniz Yaylalarında daha çok iç turizm yaygındır. Dış turizme karşı yeterince tanıtım yapılmamaktadır. Son yıllarda bir çok köyün belediye olması tanıtım çalışmalarını hızlandırmışsa da bilinçsizlik nedeniyle yöreye özgü bir çok değerin modası geçmiş diye ki (Burada bizi biz yapan otantik değerleri kastediyoruz.) Kaybolmaya bırakılmıştır. Bu durum çok üzücüdür.

Bu olumsuzluklara rağmen, yurtdışında Folklorla ilgilenen bazı kişi ve kurumlar, yayla folkloru içerisinde en önemli yere sahip olan “Yayla Şenliklerini” görmek için yıllık izinlerini bu tarihlere göre ayarlayıp şenliklere katılırlar. Bu durum tarafımca gözlenmiştir.

40-50 bin kişinin buluştuğu yaylalar, kültür alış-verişinin, dostluğun, kardeşliğin ve sevginin paylaşıldığı, gelenek ve göreneklerin yaşatıldığı yerlerdir.

İç ve Dış Turizmde yaylaların daha iyi tanıtılması için neler yapılmalıdır?

Yayla yollarının tehlikesiz ve düzgün olmalı, yayla güzergahını gösteren levhaları konulmalı

Yayla pazarı yaşatılmalı ki (bugünkü fuarcılık anlayışının ilkel şekli sayılabilir. Satılabilecek her şeyin satıldığı, pazarlandığı ve sergilendiği yerlerdir.)

Konutların yapıldığı yerler ve mimariye özen gösterilmeli, (şenlik alanlarına konut yaptırılmamalı)

Yayla şenlikleri desteklenmeli şenliğin doğasına ait olan gelenekler bozulmamalı, geleneğinde olmayan “Ağalık” sistemi kaldırılmalı

Yayla Şenliklerinin yapıldığı tarihler yurtiçi ve yurtdışı turizm firmalarına verilmeli

Tuvalet ve çöp hususuna dikkat edilmeli

Gelen konuklara güler yüz gösterilmeli

Özellikle silah yasaklanması ve içki kullanımı denetim altına alınmalı.

Doğu Karadeniz Yöresinde dikkate alındığında Folklora ve Turizm katkı sağlayacak önemli yaylaları sıralayacak olursak;

Ordu iline bağlı; Perşembe Yaylası, Keyfalan Yaylası ve Çambaşı Yaylası.

Giresun iline bağlı; Bektaş Yaylası, Kulakkaya Yaylası, Melikli obası ve Kümbet Yaylası.

Trabzon iline bağlı; Sis dağı yaylası, Erikbeli yaylası, Karadağ yaylası, Hıdırnebi yaylası, Düzköy yaylası, Kadırga yaylası, Maura yaylası ve Uzun göl yaylası

Rize iline bağlı; Çağırankaya Yaylası, Anzer Yaylası, Elivit Yaylası ve Ayder Yaylası.

Artvin iline bağlı; Kaçkar Yaylası, Güngörmez Yaylaları, Kafkasör Yaylası ve Şavşat Meydancık Yaylaları.

Gümüşhane iline bağlı; Zigana Yaylası, Balahor Yaylası ve Altın Taşlar Yaylası.

Bayburt iline bağlı; Sultanmurat Yaylası ve Kopdağı Yaylalarını sayabiliriz.

Sonuç olarak, hemen hemen her yıl yaylalarda yaptığım gözlem ve derlemelerde yayla geleneğinin Turizm ile ilgilenen kurum ve kuruluşlar tarafından fazlaca dikkate alınmadığını üzülerek söylemem gerekiyor.

Turist kendinde olmayanı bulmak, yemek ve görmek için gelir. Bu üç unsur, bu dağlarda ve yaylalarda mevcuttur. Umarım bu düşüncelerim dikkate alınır. Türkiye’nin denizlerinin güzelliği kadar, yaylalarının güzelliğiyle de hak ettiği yere ulaşır. Ek olarak; “DOĞU KARADENİZ YAYLA ŞENLİKLERİ TAKVİMİ” verilmiştir.

(Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı web sitesi)

Fotoğraflar: M. Kemal AYÇİÇEK

En vahşi su sporları veya adrenalini yüksek tempolu tatilleri tercih edenlerin arayıpta bulamayacakları etkinler bu ilimizde gerçekleştirilmektedir. Özellikle Çoruh nehri üzerindeki rafting parkurları ile de Dünyada ikinci sırada yer almaktadır.

ARTVİN İl ve İlçelerde Gerçekleştirilen Yerel EtkinliklerKaradeniz Bölgesi’nin doğasına insanına suyuna dağına ve ormanına kendini hayran bıraktırdığı illerimizin başında yer alır. Artvin, Gürcistan’a bitişik ilimiz olduğu için yeni başlayan İstanbul- Batum uçak seferleri ile de ülkemizin her yanına ulaşımı en rahat illerimiz arasında yerini almıştır.

En vahşi su sporları veya adrenalini yüksek tempolu tatilleri tercih edenlerin arayıpta bulamayacakları etkinler bu ilimizde gerçekleştirilmektedir. Özellikle Çoruh nehri üzerindeki rafting parkurları ile de Dünya’da ikinci sırada yer almaktadır.

İl Merkezine yakın Kafkasör şenlikleri ile adından söz ettiren kentimiz, coğrafi konumu ile farklılığını gösterse de eğitim düzeyi yüksek vatandaşların en yoğun olduğu illerimizdendir.

   Ana Sayfa
   Atatürk
   Genel Bilgiler
   Kültürel Detaylar
   Turizm Aktiviteleri
   Yapmadan Dönme
   Yerel Etkinlikler
   Fotoğraf Galerisi
   Artvin Tanıtım Filmi
   Artvin Sunumu
   İstatistikler
   İletişim Bilgileri
   Ulaşım
   Bilgi Edinme
   Linkler

Etkinlik Adı: Kafakasör Kültür, Turizm ve Sanat Festivali Etkinlik Tarihi: 2-3-4 Temmuz Düzenleyen Kişi: Artvin Belediye Başkanlığı Kurum, Kuruluş: Telefon No: 0.466. 212 37 11 Kısa Bilgi: Boğa güreşleri, karakucak güreşleri, halk oyunları gösterileri, komşu ülke, Halk dansları topluluk gösterileri yapılmaktadır.	Etkinlik Adı: Murgul Boğa Güreşleri Etkinlik Tarihi: Mayıs ayının 1. Hafta sonu Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş: Murgul Belediye Başkanlığı Telefon No: 0.466. 731 50 35 Kısa Bilgi: Boğa güreşleri yapılmakta.
Etkinlik Adı: Aydın Köyü Söğütdüzü Yayla Şenlikleri ve Karakucak Güreşleri Etkinlik Tarihi: Temmuz ayının 1. Hafta sonu Düzenleyen Kişi: Ardanuç Aydın Köyü Muhtarlığı Kurum, Kuruluş: Telefon No: 0.466. 671 10 08 Kısa Bilgi: Karakucak güreşleri ve yayla şenliği yapılmaktadır.	Etkinlik Adı: Arhavi Kültür ve Sanat Festivali Etkinlik Tarihi: Ağustos ayının 3.hafta sonu Düzenleyen kişi :Arhavi Belediye Başkanlığı Kurum, Kuruluş Telefon No: 0.466. 312 45 29 Kısa Bilgi:Yöresel sanatçı konserleri, yüzme yarışları, atmaca seçimi, sergiler, yarışmalar, sportif faaliyetler düzenlenmektedir.
Etkinlik Adı: Ardanuç Efkari Aşıklar ve Çurisbil Şenliği ve Karakucak Güreşleri Etkinlik Tarihi: Temmuz ayının 3.hafta sonu Düzenleyen kişi: Ardanuç Belediye Başkanlığı Kurum, Kuruluş  Telefon No: 0.466. 611 21 79 Kısa Bilgi: Karakucak güreşleri ve aşıklar şenliği yapılmaktadır.	Etkinlik Adı :Şavşat Sahara Pancarcı Festivali Etkinlik Tarihi :Temmuz ayının 4.hafta sonu Düzenleyen Kişi :Şavşat Belediye Başkanlığı Kurum, Kuruluş : Telefon No :0.466. 517 14 81 Kısa Bilgi :Buzağı yarışması, pancarcı güzeli seçimi, el sanatları sergisi, konserler düzenlenmektedir.
Etkinlik Adı: Meydancık Sateve Gevrek Şenliği Etkinlik Tarihi: Ağuştos ayının 1.hafta Sonu Düzenleyen Kişi: Meydancık Belediye Başkanı Kurum, Kuruluş : Telefon No :0.466. 597 64 93 Kısa Bilgi :Gevrek Güzeli seçimi, amatör ses yarışması, Folklor gösterileri, konserler.	Etkinlik Adı: Maçahal Kafkas Arıcılığı ve Eko Turizm Festivali Etkinlik Tarihi: Ağustos ayının 3.hafta sonu Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş : Camili Çevre Koruma Derneği Telefon No: 0.466. 415 40 40 Kısa Bilgi : Bal yarışması ve eko turizm etkinlikleri düzenlenmektedir.
Etkinlik Adı :Yusufeli Geleneksel Karakucak ve Boğa Güreşleri Etkinlik Tarihi : 26-27 Nisan Düzenleyen Kişi : Yusufeli Alanbaşı Köyü Muhtarlığı Kurum, Kuruluş : Telefon No : 0.466. 821 23 09 Kısa Bilgi :Karakucak ve boğa güreşleri yapılmaktadır.	Etkinlik Adı : 30 Ağustos Kaçkar Dağı Dostluk ve Sevgi Yürüyüşü Etkinlik Tarihi :27 Ağustos-2 Eylül Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Yusufeli Rafting ve Dağcılık Derneği Telefon No :0.466. 811 31 51 Kısa Bilgi :Kaçkarlarda trekking yapılmaktadır
Etkinlik Adı :Hopa Kültür Sanat ve Deniz Festivali Etkinlik Tarihi :1-5 Temmuz Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Hopa Belediye Başkanlığı Telefon No :0.466. 351 40 20 Kısa Bilgi :Plaj voleybolu, deniz etkinlikleri, halk oyunları gösterileri	Etkinlik Adı :Geleneksel Karüstü Karakucak Güreşleri Etkinlik Tarihi :Şubat ayının 3.hafta sonu Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Şavşat-Veliköy Muhtarlığı Telefon No :0.466. 537 40 37 Kısa Bilgi :Karüstü karakucak güreşleri yapılmaktadır.
Etkinlik Adı :Geleneksel Marant Boğa Güreşleri Etkinlik Tarihi :22-23  Mayıs Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş : Yusufeli-Kılıçkaya Belediye Başkanlığı Telefon No : 0.466. 822 60 03 Kısa Bilgi : Boğa Güreşleri yapılmaktadır.	Etkinlik Adı :Yayla Göçü ve Karakucak Güreşleri Etkinlik Tarihi :18 Temmuz Düzenleyen Kişi Kurum, Kuruluş :Yusufeli-TekkaleKöyü Muhtarlığı Telefon No :0.466. 811 27 19 Kısa Bilgi :Karakucak güreşleri ve çeşitli etkinlikler yapılmakta
Etkinlik Adı : Dalahet Yayla Şenlikleri ve karakucak Güreşleri Etkinlik Tarihi :Ağustos ayının 1.hafta sonu Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Ardanuç Bereket Köyü Muhtarlığı Telefon No :0.466. 631 73 35 Kısa Bilgi :Karakucak güreşleri ve çeşitli etkinlikler yapılmakta.	Etkinlik Adı :Aros Yayla Festivali Etkinlik Tarihi :Temmuz ayının 3.hafta sonu Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Kılıçkaya Kültür Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Telefon No :0.466. 822 60 03 Kısa Bilgi :Boğa güreşleri, karakucak güreşleri, folklor ve konserler
Etkinlik Adı :Salikvan Yayla Şenlikleri Etkinlik Tarihi :Ağustos ayının 1.hafta sonu Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Yusufeli Dağcılık, Turizm ve Yayla Şenlikleri derneği Telefon No :0.466. 824 43 76 Kısa Bilgi :Boğa güreşleri, karakucak güreşleri, folklor ve spor müsabakaları	Etkinlik Adı :Artvin-Batum “Su İle Giden Kültür” Rafting Şenliği Etkinlik Tarihi :Haziran ayının 3.haftası Düzenleyen Kişi : Kurum, Kuruluş :Yusufeli Rafting ve Dağcılık Derneği Telefon No :0.466. 811 31 51 Kısa Bilgi :Artvin-Batum arası rafting etkinlikleri

(Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı web sitesi)   www.karadenizolay.com da ayrıntılı karadeniz haberleri bulabilirsiniz 

 

M. Kemal AYÇİÇEK – 20 Temmuz 2008 

Karadeniz Bölgesi’nde sahil yolu ile birlikte elbette Yaylalarımız, bu bölgeye gelecek özellikle iç turizm de  hayli öneme sahip yerler halindedir. İmar mevzuatları  kapsamın da değerlendirilemediği için eskilerde sade bir barınak gibi düşünülen konutlar, şimdilerde villalar şeklindeki bir anlayışla şekilleniyor.

Bölge illerimizin Valilerine bir çağrı yapıldı Giresun valisi Mustafa Taşkesen tarafından. Bölge valileri ile Yaylalar arasındaki sınır anlaşmazlıkları başta olmak üzere elbette yaylaların turizmde daha iyi değerlendirilebilmelerine yönelikti bu çağrı. Ama bu toplantıya bazı illerin valileri katılmadı. Mazeret ne olursa olsun, böylesine birlikte hareket edilmesi gereken konularda olaki bir toplantıya katılmamak, ileri de doğacak sorunların önlenmesi için olumlu olurdu diye düşünürüm.

Yaylalar, ortak bir anlayışla el birliği ile Turizme kazandırılmazsa bizim halimiz de Akdeniz bölgesinde sahillerde yaşanan olumsuzluklar gibi problemler olarak karşımıza çıkar. Kamu görevinde elbette bir ilin diğer ilden önalması veya “ağabey” gibi bir misyonu pek doğru kabul edilemez ama Yaylaların sorunlarının da benzerlikleri tartışılmaz benzerliktedir. Ha Giresun yaylaları ile Ordu yaylaları, Trabzon ve Gümüşhane yaylaları veya Rize ile Artvin yaylaları  arasındaki sorunlar aşağı yukarı bellidir ve bu sorunların bölge valilerimizin elbirliği yapmasıyla giderilebilir.

Dışardan bakıldığında Doğu Karadeniz Bölgesi’nde metropol konumda olan ilimiz Trabzon’dur. Trabzon’un kendi yaylaları daha çok coğrafya olarak Gümüşhane ilimize bağlı topraklardır. Kullanımı Trabzonlularca yapılagelmektedir. O zaman Trabzon ve Gümüşhane valilerinin ikizkardeşler gibi olaya yaklaşmaları ve birlikte adım atmaları gerekir. Aynı şey, Giresun-Ordu, Giresun- Trabzon, Rize-Artvin ve Rize- Bayburt ve hatta Erzurum illeri ile müşterek aynı bölgeye bakabilmelidirler.

www.karadenizolay.com  web sitemizde dört  aydan beri bir anket yayınlıyoruz. Burada durum şöyledir;

Anket de “Karadeniz de en çok hangi ile gitmek istersiniz?” sorusuna

yüzde 49 Trabzon, yüzde 9 Rize, yüzde 8 Artvin, yüzde 7 Giresun, yüzde7 Gümüşhane, yüzde 6 Sinop,Yüzde 5 Bayburt, Yüzde 4 Samsun,Yüzde 3 Ordu diye cevap veriyor.

Şimdi Doğu Karadeniz Bölgesi’ne gelmek isteyenlerin öncelikle gelmek istediği il sıralaması da göstermektedir ki, bu bölgede lokomotif il konumunda olan Trabzon’dur. Bölgecilik yapmak adına değil ama dışardan bakıldığında görülen bir ağırlığın bölgenin sorunlarının üzerine gidilmesinde de aynı çerçevede ağırlıklı öneme sahip olduğunu söylersek olaya yanlış bakmış olmayız diye düşünürüm. Doğu Karadeniz’de olmasa bile Samsun, Sinop bile böylesine benzer sorunlarda dışlanmaması gereken illerimiz arasında görülmelidir. Bölge illerimizin valilerinin, belediye başkanlarının veya diğer kamu kuruluşlarının üst düzeyler deki  toplantılar da birbirlerini dinlemeleri, sık sık bir araya gelmeleri ve kendi aralarındaki fikir alış verişleri, şüphesiz ki bölge halkının da çok yararlanacağı faaliyetler olur. Biz, dışa açılmadan kendi illerimiz arasında dahi bir kaynaşma modelini geliştirerek, bölgemizi önce kendi insanımızın tanımasını sağlamalıyız.

Yaylaların doğal yapısal gelişimlerini elbette resmileştirip, yaylaları “yayla”lıktan çıkarma demeyelim belki ama vatandaşı da iyice sıkıcı ve yaylalardan soğutucu tedbirler yerine daha sivil ve profesyonel bakış açısıyla, yaylanın gerçek sahiplerinin kendi kültürlerini yozlaştırmadan, onların içinde, onlarla birlikte çirkin yapılaşma ve yağmanın önüne geçmek, elbette bölgesel bir planlamayla ve fikirbirliği ile mümkündür.

 Uzungöl örneği çok iyi analiz edilmelidir ve Turizme açılan yaylalar birer Uzungöl’e döndürülmeden önlemler alınmalıdır. Rize’de Ayder yaylası, Uzungöl’den daha iyi konumdadır mesela ama orada da yapılara kaplama yapılarak çirkin görüntü nispeten giderilmiştir.

Birde yayla turizmi ile herkes sadece kendi yaylasının reklamını yapar halden kurtulmalıdır. Her vadinin ayrı bir güzelliği ve geleneksel bir kültürü var. O kültürler, bölgemizin mozaikleridir. Düzköy’de, Haçkalı baba da veya sisdağı’nda hayvanlara duyulan saygı, sığırların başına takılan püsküllerinden de anlaşılabilir ama bu püskülleri anlamayan yöneticilerimiz varsa, o püskülleri o yöneticilerimizin de anlayabilmesi lazım. Dost acı söylere verin, bölgeye herhangi bir ilimizi diğerinden ayırarak değil ama bir bütünlük içinde bakabilmeyi yöneticilerimizin de becerebilmesi gerekir. Bencil bakış açıları, bölgedeki çirkin yapılaşmanın önlenmesini sağlayamaz. Sanırım meramımı anlatabilmişimdir. Umarım yanlış anlaşılmamışımdır. Kalın sağlıcakla.

Not: Bu yazım aynı zamanda www.karadenizolay.com , www.kuzeyhaber.com ve www.gazetehizmet.com da yayınlanmaktadır.